Pardonpeton!

La vera aspekto de la retejo ne povas por esti korekte rigardata per via retumilo.
La adreso:
Universala Esperanto-Asocio
Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando
tel.: +31 10 436 1044
faks.: +49 30 364280169
rete: vidu la liston
 
Gazetaraj Komunikoj de UEA
2022  2021  2020  2019  2018  2017  2016  2015  2014  2013  2012  2011  
2010  2009  2008  2007  2006  2005  2004  2003  2002  2001  2000  1999  
1998  

N-ro 2 (1998-05-25)
Simpozio de UEA en la UN-sidejo traktis lingvajn rajtojn

Precize en la samaj tago kaj urbo en kiuj Universala Esperanto-Asocio estis fondita antaŭ 90 jaroj, okazis la Datrevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj. Kvardeko da partoprenantoj kolektiĝis la 28-an de aprilo en la Palaco de Nacioj al simpozio kiun UEA organizis sub aŭspicioj de la Alta Komisiito de UN pri Homaj Rajtoj.

La simpozio markis du datrevenojn: la 90-jariĝon de UEA kaj la 50-jariĝon de la Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj. La fortan ligon de UEA al la principoj de la Universala Deklaracio indikas i.a. la fakto, ke jam ekde 1947, do unu jaron antaŭ la akcepto de la Deklaracio, UEA deklaras en sia statuto ke "la respekto de la homaj rajtoj estas por ĝia laboro esenca kondiĉo".

La Alta Komisiito s-ino Mary Robinson sendis salutmesaĝon al la simpozio. Ĉar la simpozia temo rilatis unuavice al UN kaj neregistaraj organizaĵoj (NRO-j), la simpozio disvolviĝis grandparte anglalingve. Flanke de UN-instancoj ĉeestis Zdzislaw Kedzia, supera konsilanto al la Alta Komisiito pri Homaj Rajtoj, kaj Cecilia Thompson el la UN-Oficejo pri Homaj Rajtoj. Alvenis reprezentantoj de la organizaĵoj Civitanoj de la Mondo, Federacio por Studo de Monda Estonteco, Federa Unuiĝo de Eŭropaj Nacioj, kaj SERVAS.

La enkonduka prelego de prof. Humphrey Tonkin, kiu prezidis la simpozion, traktis lingvajn kaj homajn rajtojn el historia perspektivo. Prof. Lee Chong-Yeong prelegis pri la lingvaj rajtoj kiel fundamento de la homaj rajtoj. La aliaj prelegantoj estis prof. Ĉristoph Pan, direktoro de Sudtirola Instituto pri Etnaj Grupoj en Bozen/Bolzano; d-ro Fernand Varennes, direktoro de Azia kaj Pacifika Centro por Homaj Rajtoj kaj Prevento de Etnaj Konfliktoj; Cecilia Thompson, de la UN-Oficejo pri Homaj Rajtoj; kaj la konataj esperantistaj fakuloj Claude Piron kaj Mark Fettes. UEA planas eldoni la altnivelajn prelegojn kiel libreton.

Post la simpozio la urbo Ĝenevo regalis la partoprenintojn per aperitivo en la Palaco de Nacioj.

KONKLUDOJ KAJ REKOMENDOJ de la Datrevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj organizita de Universala Esperanto-Asocio sub aŭspicio de la Alta Komisiito de Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj, Ĝenevo, 28 aprilo 1998

1. Por kunlaboro pri lingvo kaj homaj rajtoj

Lingvaj rajtoj estas fundamenta parto de la homaj rajtoj. Protekto de lingvaj rajtoj necese baziĝas sur du ĝeneralaj principoj:

  • la uzado kaj evoluigado de lingvoj kiel rimedoj de socia organizo kaj kultura esprimiĝo;
  • la enradikigo de lingva egaleco kaj la forigo de lingvaj handikapoj en intergrupaj kaj interpersonaj rilatoj.

Konsciante pri la klopodoj de la UN-Komisiito pri Homaj Rajtoj (UNHCHR) agnoskigi kaj certigi la unuan el tiuj principoj, kaj pri la kontribuoj de Universala Esperanto-Asocio (UEA) realigi la duan, la Datrevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj rekomendas la starigon de longperspektivaj kunlaboraj rilatoj inter la du organizaĵoj.

2. Kunlaboro sur la kampo de homaj rajtoj

Ekzistas granda malcerteco kaj malkonsento pri la etendiĝo de ekzistantaj lingvaj rajtoj, kaj pri la dezirindeco de ilia plua reguligado kaj dis- vastigado. La Datevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj rekomendas ke UNHCHR kaj UEA kune serĉu vojojn kaj rimedojn por respondi al jenaj demandoj:

  • Kiel nun interpretas lingvajn rajtojn la instancoj respondecaj pri ilia protekto kaj plenumo, kaj kiel oni povas instigi tiajn instancojn al pli alta nivelo de interpretado kaj plenumado?
  • Kiuj tipoj de lingva handikapo aŭ lingva malegaleco jam necesigas aŭ pravigas la enkondukon de kontraŭdiskriminaciaj rimedoj sur la jura aŭ aliaj kampoj?
Respondoj al tiuj demandoj devus maksimume utiligi jam faritan laboron sur tiuj kampoj, kaj eble konduki al unufoja aŭ perioda raporto pri lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco en tutmonda skalo.

3. Kunlaboro kun aliaj branĉoj de UN

Lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco ne realiĝas nur per leĝoj kaj konvencioj, sed postulas agadon sur la diversaj kampoj de la laboro de UN kiel komunikado, edukado kaj kultura evoluigado. La Datrevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj rekomendas ke UNCHR kaj UEA kunlaboru por instigi la branĉojn de UN al komuna uzado de siaj prilingvaj spertoj kaj rimedoj, interalie per jenaj paŝoj:

  • organizado de interbranĉa konferenco pri lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco, cele al starigo de laborgrupo aŭ alia forumo por interbranĉa kunlaboro pri lingvaj temoj;
  • ellaboro de komuna programo aŭ centro sub aŭspicio de UN por la esplorado kaj dokumentado de lingvaj rajtoj, interlingvistiko kaj lingvopolitiko, kun aparta atento al la laborkampoj de la diversaj branĉoj de UN.
4. Kunlaboro kun neregistaraj organizaĵoj (NRO-j)

Lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco dependas ne nur de la decidoj de registaroj kaj interregistaraj organizaĵoj, sed ankaŭ de la sintenoj kaj kondutoj de individuoj kaj de civitanaj asocioj. La Datrevena Simpozio pri Lingvo kaj Homaj Rajtoj rekomendas ke UEA, kun la subteno de UNCHR, invitu elektitajn internaciajn NRO-jn kunfondi Koalicion por Lingvo kaj Homaj Rajtoj, kun jenaj taskoj:

  • faciligi interŝanĝon de informoj kaj spertoj pri temoj kiuj rilatas al lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco, pere de novaĵbulteno, renkontiĝoj kaj aliaj rimedoj;
  • intime kunlabori kun UNHĈR kaj aliaj branĉoj de UN por instigi al sistema konsiderado de lingvaj demandoj en internaciaj politikaj debatoj, kaj por faciligi la kontribuadon de popolaj organizaĵoj kaj de fakuloj pri lingvaj rajtoj kaj lingva egaleco.
Mallonga ligilo por tiu ĉi komuniko: uea.org/gk/2a4

Ĉiu Gazetara Komuniko de UEA estas libere uzebla laŭ la Permesilo CC BY 4.0.
 
Supren
UEA, 2022